Uszkodzenie łąkotki – objawy, leczenie, ćwiczenia

Zastanawiałeś się kiedyś, czy wiesz, jak rozpoznać uszkodzenie łąkotki? W artykule dowiesz się, czym są łąkotki, jak są zbudowane, jakie wyróżniamy rodzaje uszkodzeń, jakie są najczęstsze objawy, jak przebiega proces leczenia oraz jakie ćwiczenia mogą pomóc w rehabilitacji. Przedstawimy różne metody diagnostyki i leczenia, od zachowawczych po operacyjne, oraz podpowiemy, jak uniknąć tego bolesnego urazu. Jeśli zależy Ci na zdrowiu swoich kolan i chcesz wiedzieć, jak zadbać o nie najlepiej, koniecznie przeczytaj cały tekst.

 

Z tego artykułu dowiesz się:

• Łąkotka- budowa i funkcje
• Uszkodzenie Łąkotki – Objawy
• Uszkodzenie Łąkotki – Przyczyny
• Diagnostyka
• Leczenie Uszkodzenia Łąkotki
• Rehabilitacja Po Uszkodzeniu Łąkotki

Łąkotka – budowa i funkcje

W każdym kolanie znajdują się dwie łąkotki — przyśrodkowa (po wewnętrznej stronie) i boczna (po stronie zewnętrznej). Są to półksiężycowate struktury zbudowane z chrząstki włóknistej, które znajdują się pomiędzy kością udową a piszczelową. Działają jak naturalne amortyzatory — rozkładają obciążenie, stabilizują staw, a także chronią chrząstkę stawową przed nadmiernym ścieraniem.

 

Łąkotki mają unikalną budowę — ich struktura przypomina klin, z grubszą częścią na zewnątrz stawu i cieńszą skierowaną ku środkowi. Dzięki obecności włókien kolagenowych (głównie typu I) ułożonych obwodowo i promieniście, łąkotki są odporne zarówno na siły ścinające, jak i rozciągające. To właśnie ich elastyczność i sprężystość pozwalają im pełnić wiele funkcji:

• amortyzacja wstrząsów
• przenoszenie obciążenia przez staw kolanowy
• stabilizacja stawu
• poprawa dopasowania powierzchni stawowych
• “smarowanie” i odżywianie chrząstki stawowej

 

W pozycji stojącej łąkotki przenoszą nawet 30–55% całkowitego obciążenia, a ich usunięcie może zwiększyć powierzchnię kontaktu kości tworzących staw nawet o 70%, co skutkuje wzrostem tarcia pomiędzy nimi i prowadzi do zmian zwyrodnieniowych.

 

Ich zawartość to aż 74% wody, dzięki czemu przy ucisku oddają płyn do jamy stawowej, poprawiając poślizg i zmniejszając tarcie. Poza tym tylko zewnętrzna jedna trzecia (tzw. „czerwona strefa”) jest dobrze ukrwiona, co ma znaczenie przy leczeniu urazów — lepiej się goi. Wewnętrzna część („biała strefa”) jest praktycznie pozbawiona naczyń krwionośnych i odżywia się głównie poprzez dyfuzję płynu stawowego.

 

Uszkodzenie Łąkotki – Objawy

Ból kolana podczas aktywności fizycznej to często pierwszy sygnał, informujący o możliwym uszkodzeniu łąkotki. Choć uszkodzenie tej struktury nie zawsze daje jednoznaczne objawy, istnieje kilka typowych oznak, na które warto zwrócić uwagę. Zignorowanie ich może prowadzić do pogłębienia urazu i poważniejszych problemów ze stawem kolanowym.

 

Najczęstsze objawy uszkodzenia łąkotki

 

• Ból po jednej lub obu stronach kolana wzdłuż szpary stawowej – może pojawiać się przy obciążeniu, zginaniu, kucaniu czy nawet chodzeniu.
• „Zablokowanie” lub „przeskakiwanie” kolana – uczucie, że kolano nie porusza się płynnie, jakby coś blokowało jego ruch.
• Obrzęk i sztywność – opuchlizna może wystąpić od razu lub narastać stopniowo w ciągu kilkunastu godzin.
• Uczucie osłabienia kolana – kolano może „uciekać” lub sprawiać wrażenie niestabilnego.
• Trudności z pełnym wyprostem lub zgięciem kolana – ograniczony zakres ruchu to jeden z częstszych sygnałów uszkodzenia łąkotki.
• Słyszalne „kliknięcie” lub „trzask” – może pojawić się w momencie urazu i być połączone z nagłym bólem.
• Utykanie – ból i ograniczenie ruchomości zmuszają do zmiany wzorca chodu.

 

Objawy mogą się różnić w zależności od wieku pacjenta oraz rodzaju uszkodzenia. Młodsze osoby częściej doświadczają ostrych urazów związanych ze sportem, podczas gdy starsi pacjenci zmagają się z uszkodzeniami wynikającymi z codziennych aktywności, prowadzących do mikrourazów i degeneracji łąkotek.

Uszkodzenie Łąkotki – Przyczyny

Uszkodzenie łąkotki to jedno z najczęstszych urazów stawu kolanowego, które może dotknąć zarówno osoby aktywne fizycznie, jak i te, które prowadzą mniej aktywny tryb życia. Urazy łąkotek mogą mieć charakter ostry lub przewlekły. Do nagłych urazów dochodzi najczęściej podczas intensywnej aktywności fizycznej, np. w trakcie skręcenia kolana przy stopie ustabilizowanej na podłożu — typowe w dyscyplinach sportu takich jak: piłka nożna, koszykówka czy narciarstwo. Poza opisną sytuacją do uszkodzenie może dojść w trakcie:

 

• nagłego skrętu lub rotacji kolana
• przysiadu z obciążeniem
• gwałtownego zatrzymania się lub zmiany kierunku ruchu
• bezpośredniego uderzenie, np. w trakcie wślizgu

 

Czynniki ryzyka:

• wiek (szczególnie > 40 lat)
• nadwaga i otyłość
• wcześniejsze urazy kolana, szczególnie więzadła krzyżowego przedniego (ACL)
• sporty kontaktowe i dynamiczne
• praca wymagająca częstego klękania, kucania lub dźwigania

Rodzaje Uszkodzeń

Rodzaje uszkodzeń łąkotki można podzielić na kilka głównych typów, z których każdy ma swoje unikalne cechy i wyzwania w leczeniu. Choć potocznie mówimy po prostu o „zerwaniu łąkotki”, w rzeczywistości istnieje wiele rodzajów pęknięć, które różnią się lokalizacją, kierunkiem i stopniem uszkodzenia.

 

 

1. Uszkodzenia podłużne



To najczęstszy typ pęknięcia, występujący równolegle do długiej osi łąkotki, pomiędzy włóknami kolagenowymi, a jednocześnie prostopadle do powierzchni stawu piszczelowego. Dzielą się na:

 

• Pęknięcia całkowite – znane jako „bucket handle tears” (czyli pęknięcia typu „rączka od wiadra”), zazwyczaj zaczynają się w tylnym rogu łąkotki i mogą obejmować nawet 2/3 jej długości. Są często niestabilne, mogą powodować blokowanie stawu i mechaniczne objawy.
• Pęknięcia niecałkowite – obejmujące jedynie górną lub dolną powierzchnię łąkotki, również zwykle w tylnej części. Mogą przebiegać bezobjawowo.

 

2. Uszkodzenie radialne (poprzeczne)

 

Przebiegają prostopadle zarówno do długiej osi łąkotki, jak i do powierzchni stawowej. Przecinają włókna kolagenowe co upośledza zdolność łąkotki do przenoszenia obciążeń.

 

Typowa lokalizacja:

 

• styk tylnej i środkowej części łąkotki przyśrodkowej
• okolice tylnego przyczepu łąkotki bocznej

 

Progresją tego rodzaju jest uszkodzenie tzw. “papuzi dziób”. Tego rodzaju pęknięcia często nie nadają się do szycia, a usunięcie fragmentu łąkotki nie przywraca jej pełnej funkcji. Nawet niewielkie pęknięcie może prowadzić do szybszego rozwoju zmian zwyrodnieniowych.

 

3. Uszkodzenia horyzontalne

 

Pęknięcia te biegną równolegle do płaszczyzny stawu, dzieląc łąkotkę na część górną i dolną. Powstają zwykle na skutek sił ścinających generowanych przez osiowe przeciążenia. Często rozwija się z wiekiem i może mu towarzyszyć obecność torbieli okołołąkotkowej. Progresją tego rodzaju jest uszkodzenie typu “flap”– czyli oderwanie płatka łąkotki. Płatek łąkotki może przemieszczać się wewnątrz stawu, powodując ograniczenie zakresu ruchomości czy też okazjonalne blokowanie stawu.

 

Pęknięcia podłużne i skośne stanowią aż 81% wszystkich uszkodzeń łąkotek. Większość zmian dotyczy tylnego rogu łąkotki, który jest najbardziej narażony na obciążenia. W przypadku urazu kolana (np. skręcenia) warto wykluczyć towarzyszące uszkodzenia, np. więzadła krzyżowego przedniego (ACL).

 

Rodzaj pęknięcia wpływa na decyzję terapeutyczną – nie wszystkie pęknięcia można zszyć, a niektóre wymagają częściowego usunięcia fragmentu łąkotki.

 

Każdy z tych typów uszkodzeń wymaga precyzyjnej diagnostyki za pomocą technik obrazowania medycznego, takich jak rezonans magnetyczny, oraz spersonalizowanego planu leczenia. Znaczenie prawidłowego rozpoznania i właściwego podejścia terapeutycznego jest kluczowe dla skutecznego powrotu do zdrowia i minimalizacji ryzyka nawrotów.

Diagnostyka

Pierwszym i najważniejszym krokiem w ocenie pacjenta z bólem kolana powinien być dokładnie przeprowadzony wywiad. Właściwie zadane pytania pozwalają często z dużą dokładnością ustalić, z jakim urazem mamy do czynienia. W przypadku uszkodzeń łąkotki, typowy mechanizm urazu to urazy bezkontaktowe, najczęściej powstałe przy nagłej zmianie kierunku ruchu, hamowaniu lub lądowaniu po skoku.

 

Wraz z wiekiem łąkotka ulega stopniowej degeneracji, przez co nawet stosunkowo niewielki uraz może doprowadzić do jej pęknięcia – pacjent nie zawsze jest w stanie wskazać konkretny moment, kiedy doszło do kontuzji. W związku z tym stosowne jest poza samym wywiadem przeprowadzenie badania fizykalnego oraz jeśli to konieczne badania obrazowego.

 

Badanie fizykalne

Stanowi jedną z najważniejszych części w procesie diagnostycznym uszkodzenia łąkotki. Poza wykonaniem specjalistycznych testów prowokujących objawy uszkodzenia omawianej struktury, składa się również z oceny:

• obrzęku, asymetrii, zasinienia, deformacji
• palpacji – bolesność w szparze stawowej przy zgięciu kolana do 90 stopni po stronie bocznej lub przyśrodkowej jest bardzo pomocna diagnostycznie, czułość i swoistość tego testu wynoszą aż 83%
• zakresu ruchomości – ograniczenie zakresu ruchomości wyprostu i zgięcia jest częstym objawem uszkodzenia zależnym od rodzaju i rozległości oraz objawów takich jak obrzęk
• siły mięśniowej – choć rzadko stwierdza się ubytki siły przy uszkodzeniu łąkotki, mogą występować trudności przy wykonywaniu ruchów takich jak: przysiad jedno- lub obunóż, ze względu na wygórowaną reakcje na siły kompresyjne działające na staw kolanowy

Wyróżniamy kilka specjalistycznych testów prowokacyjnych dla uszkodzenia łąkotki, oto kilka z nich:

• Test Thessaly’ego – pacjent stoi na jednej nodze, lekko ugina kolano (ok. 20 stopni), a następnie obraca tułów i biodro w lewo i prawo. Ból lub uczucie zablokowania stawu to możliwy znak uszkodzenia łąkotki. Czułość: 75%, swoistość: 87%.

• Test McMurraya – w pozycji leżącej lekarz zgina kolano pacjenta maksymalnie, a następnie prostuje je, jednocześnie obracając podudzie. Trzask, ból lub opór mogą wskazywać na uraz. Czułość: 61%, swoistość: 84%.

• Test Ege – pacjent wykonuje przysiad, obracając stopy na zewnątrz (jeśli podejrzewane jest uszkodzenie łąkotki przyśrodkowej) lub do wewnątrz (jeśli podejrzewane jest uszkodzenie łąkotki bocznej), badania wskazują na czułość testu wynoszącą 64% dla uszkodzeń łąkotki bocznej oraz 67% dla uszkodzeń łąkotki przyśrodkowej, przy swoistości odpowiednio 90% i 81%.

Badanie obrazowe

Pierwszym krokiem obrazowania uszkodzenia są zazwyczaj zdjęcia rentgenowskie – w różnych projekcjach, choć nie pokażą samego uszkodzenia łąkotki, radiogramy są przydatne w ocenie zmian zwyrodnieniowych oraz w wykluczeniu innych przyczyn bólu, takich jak złamania czy obecność ciał wolnych w stawie. W przypadku zmian artretycznych, RTG w obciążeniu pokaże również m.in. zwężenie szpary stawowej, osteofity czy torbiele podchrzęstne.

W kolejnym etapie najczęściej wykorzystywanym narzędziem badania obrazowego jest badanie MRI. Statystyki mówią same za siebie: rezonans magnetyczny wykazuje 93% czułości i 88% swoistości w wykrywaniu pęknięć łąkotki przyśrodkowej oraz 79% czułości i aż 96% swoistości w przypadku łąkotki bocznej. Ponadto, MRI pozwala określić szczegóły takie jak lokalizacja, kształt, długość i głębokość uszkodzenia łąkotki. Na obrazach w sekwencjach strzałkowych widać też różnice w wyglądzie rogów łąkotki bocznej i przyśrodkowej – to wszystko pomaga precyzyjnie zaplanować leczenie.

Ostateczną i najbardziej precyzyjną metodą diagnostyczną pozostaje artroskopia zwiadowcza – czyli bezpośrednie obejrzenie wnętrza stawu przez chirurga. Ze względu na inwazyjność i ryzyko związane z procedurą, nie wykonuje się jej jednak u każdego pacjenta. Dlatego MRI, choć niepozbawione ograniczeń, pozostaje najlepszym nieinwazyjnym narzędziem przed ewentualnym zabiegiem.

Leczenie Uszkodzonej Łąkotki

Leczenie uszkodzonej łąkotki może być przeprowadzone na dwa sposoby: zachowawczo lub operacyjnie. Wybór odpowiedniej metody leczenia zależy od:

• typu uszkodzenia
• stopnia uszkodzenia
• wieku pacjenta
• ogólnego stanu stawu kolanowego
• indywidualnych potrzeb pacjenta

W przypadku mniejszych uszkodzeń, preferowane są techniki zachowawcze. Zachowawcze leczenie jest zalecane w przypadku uszkodzeń łąkotki zlokalizowanych w dobrze unaczynionych strefach, czyli w tzw. strefie czerwonej lub w obwodowych 30% łąkotki przyśrodkowej oraz 25% łąkotki bocznej. Najlepsze wyniki uzyskuje się w przypadku niewielkich pęknięć – o długości poniżej 5 mm – które uznawane są za stabilne i mają największy potencjał do samoistnego wygojenia.

Początkowo metody leczenia obejmują redukcję zaistniałych objawów w postaci: odpoczynku, chłodzenia oraz fizjoterapii, co pozwala zminimalizować obciążenie stawu kolanowego i zmniejszyć stan zapalny.

Natomiast, w przypadkach bardziej skomplikowanych, zwykle zaleca się operacyjne metody leczenia. W ciągu ostatnich 20–30 lat podejście do leczenia operacyjnego uszkodzeń łąkotki uległo istotnej zmianie. Coraz większy nacisk kładzie się na naprawę i zachowanie łąkotki, a nie jej usunięcie. Celem nowoczesnej ortopedii stało się zachowanie jak największej części łąkotki, ponieważ wiemy dziś, jak ważną pełni ona rolę w biomechanice kolana — odpowiada za amortyzację, przenoszenie obciążeń, stabilizację stawu oraz ochronę chrząstki stawowej.

Leczenie Zachowawcze

Leczenie zachowawcze uszkodzenia łąkotki ma na celu przede wszystkim unikanie pogłębienia urazu i zapewnienie najlepszego możliwego powrotu do zdrowia bez konieczności interwencji chirurgicznej. Metody leczenia zachowawczego obejmują kilka kluczowych technik. Po pierwsze, odpoczynek i unikanie obciążania uszkodzonego kolana są niezbędne, aby nie pogłębiać stanu zapalnego i stworzyć możliwie najlepsze warunki dla pobudzenia naturalnych procesów regeneracyjnych. Po drugie, aplikacja lodu kilka razy dziennie pomaga zmniejszyć obrzęk i ból w stawie. Kolejnym elementem jest fizjoterapia, która skupia się na wzmacnianiu mięśni wokół kolana oraz przywracaniu pełnej ruchomości stawu kolanowego. Fizjoterapeuci mogą korzystać z różnych technik, takich jak terapia manualna, masaż funkcyjny, trening medyczny czy stretching. Ważne jest, aby leczenie zachowawcze było prowadzone pod okiem specjalisty, który dostosuje program rehabilitacyjny do indywidualnych potrzeb pacjenta. Te metody leczenia mają kluczowe znaczenie dla poprawy funkcji stawu kolanowego i zmniejszenia dolegliwości związanych z uszkodzeniem łąkotki.

Operacyjne Metody Leczenia

Operacyjne metody leczenia uszkodzenia łąkotki stają się konieczne w przypadku bardziej poważnych urazów, które nie reagują na leczenie zachowawcze. Dzięki rozwojowi technologicznemu i rosnącej świadomości funkcji łąkotki, otwarte meniscektomie przeszły do historii, a ich miejsce zajęły techniki artroskopowe.

Artroskopia łąkotki pozwala na precyzyjne zdiagnozowanie oraz leczenie urazu przy minimalnym uszkodzeniu tkanki. Zabieg ten, wykonywany w znieczuleniu zewnątrzoponowym, trwa zazwyczaj od 15 do 60 minut w zależności od skomplikowania uszkodzenia.

Wyróżniamy kilka możliwych zabiegów operacyjnych związanych z uszkodzeniem łąkotki:

• Meniscektomia
• Szycie łąkotki
• Rekonstrukcja łąkotki

Całkowita meniscektomia

Choć dziś całkowita meniscektomia wykonywana jest rzadko, jeszcze kilkadziesiąt lat temu była standardem. Krótkoterminowe efekty były dobre, jednak już w 1948 roku Fairbank zwrócił uwagę na długofalowe skutki usunięcia łąkotki – rozwój zmian zwyrodnieniowych i uszkodzenie chrząstki stawowej. Obecnie wiemy, że całkowita meniscektomia wiąże się z niekorzystnym rokowaniem i jest traktowana jako ostateczność.

Częściowa meniscektomia

Gdy naprawa łąkotki nie jest możliwa, wykonuje się częściową meniscektomię, czyli usunięcie tylko uszkodzonej części. Częściowa meniscektomia pozostaje najczęściej wykonywaną procedurą, choć jej długoterminowa skuteczność budzi coraz więcej wątpliwości. Krótkoterminowe wyniki (do 2 lat) są zazwyczaj dobre – nawet 80–90% pacjentów odczuwa poprawę. Jednak badania długoterminowe pokazują, że nie jest to procedura obojętna – zmiany zwyrodnieniowe w RTG pojawiają się nawet u 53% pacjentów po 8 latach, w porównaniu do 27% w kolanie nieoperowanym. Powodem jej popularności jest krótka krzywa nauki i szybki efekt kliniczny, ale wielu chirurgów coraz częściej przechodzi na techniki naprawcze.

Szycie łąkotki

W ostatnich trzech dekadach popularność naprawy łąkotki znacząco wzrosła, a badania pokazują, że to skuteczniejsza i bardziej przyszłościowa alternatywa dla meniscektomii. Obecnie coraz częściej zaleca się próbę naprawy każdej uszkodzonej łąkotki, która rokuje na wygojenie — szczególnie u osób młodych i aktywnych fizycznie. Najczęściej stosuje się artroskopowe szycie łąkotki, które może być wykonane trzema metodami:

1. Inside-out (od środka na zewnątrz)
• Zaletą jest precyzja szycia i możliwość stabilizacji tylnego rogu łąkotki.
• Wymaga niewielkiego nacięcia z tyłu kolana, co zwiększa ryzyko uszkodzenia nerwów i naczyń, ale pozwala na bardzo stabilne zespolenie.
• Skuteczność: 73–91%.


2. Outside-in (z zewnątrz do wewnątrz)
• Polecana w uszkodzeniach przednich części łąkotki.
• Szycie wykonywane przez igły wprowadzane przez skórę, z pomocą artroskopu.
• Minusem może być trudność w dokładnym dopasowaniu krawędzi rozległego pęknięcia.


3. All-inside (całkowicie od wewnątrz)
• Najmniej inwazyjna opcja — bez nacięć skórnych.
• Wykorzystuje nowoczesne implanty (kotwice, śruby), często biodegradowalne.
• Szybszy zabieg, mniej powikłań, ale brakuje jeszcze długoterminowych danych o skuteczności.

Największą popularność zdobyły techniki inside-out i all-inside, które oferują korzystny kompromis między skutecznością a bezpieczeństwem zabiegu. Ich wybór zależy jednak od rodzaju i lokalizacji uszkodzenia.

Przeszczep łąkotki

Gdy cała lub prawie cała łąkotka została wcześniej usunięta, a pacjent nadal odczuwa ból i ograniczenia — rozważa się przeszczep allogeniczny, czyli od zmarłego dawcy lub syntetyczny implant. Istnieją cztery typy próbek przeszczepów: świeże, mrożone, liofilizowane i kriokonserwowane.

Efekty przeszczepów są oceniane na podstawie:

• łagodzenia bólu
• poprawy funkcji kolana
• zahamowania zmian zwyrodnieniowych

Wskazania do wykonania tego rodzaju zabiegu obejmują przede wszystki pacjentów ze złożonym uszkodzeniem nie kwalifikującym się do zszycia. Najlepsze wyniki obserwuje się u pacjentów poniżej 40. roku życia, z prostą osią kończyny, stabilnym kolanem i niewielkimi zmianami zwyrodnieniowymi.

Choć teoretycznie możliwa jest transmisja chorób (HIV, WZW), stosowane procedury minimalizują to ryzyko. Ważna jest również dokładność dopasowania rozmiaru przeszczepu — preferowane są różnice mniejsze niż 5%.

Rehabilitacja Po Uszkodzeniu Łąkotki

Rehabilitacja po zabiegu usunięcia czy też naprawy fragmentu łąkotki jest kluczowym elementem powrotu do pełnej sprawności po uszkodzeniu tej struktury. Zarówno po operacji, jak i leczeniu zachowawczym, rehabilitacja musi być indywidualnie dostosowana do potrzeb pacjenta. Wymaga ona zaawansowanego podejścia i ścisłej współpracy z doświadczonym fizjoterapeutą.

Proces rehabilitacji łąkotki obejmuje różnorodne techniki, takie jak terapia manualna, masaż ale przede wszystkim odpowiedni trening. Szczególną uwagę należy zwracać na monitorowanie prawidłowych schematów ruchu, które wpływają na efektywność całego procesu. Ważne jest również stopniowe wprowadzanie ćwiczeń wzmacniających i stabilizacyjnych, aby zminimalizować ryzyko powikłań, kolejnych urazów i przywrócić pełny zakres ruchu stawu kolanowego.

Rehabilitacja po zabiegu łąkotki to coś więcej niż tylko ćwiczenia – to przemyślany proces, który zależy od kilku kluczowych czynników: rodzaju uszkodzenia, typu operacji, tempa gojenia tkanek oraz oczywiście – od samopoczucia pacjenta.

Ale dobra wiadomość jest taka, że po częściowej meniscektomii (czyli usunięciu fragmentu uszkodzonej łąkotki) można stosować dość intensywny i szybki protokół rehabilitacyjny. Sam zabieg jak wcześniej omówiono wiąże się jednak z większymi efektami następczymi w perspektywie czasu.

W przeciwieństwie do zabiegów naprawczych, w tym wypadku nie trzeba chronić struktury łąkotki przed obciążeniem – nie ma już czego chronić. Po zabiegu częściowej meniscektomi już w pierwszym tygodniu po operacji zaczynamy stopniowe obciążanie kończyny z pomocą kul. Następnie, przez kolejne 2 tygodnie, celem jest odzyskanie naturalnego chodu i dalsze zwiększanie ruchomości stawu – wszystko zgodnie z odczuwanymi przez pacjenta dolegliwościami. A to oznacza, że należy ruszyć do przodu naprawdę szybko. Pierwsze cele podobnie jak w przypadku większości zabiegów ortopedycznych to zniwelowanie objawów zabiegu takich jak:

• opanowanie bólu i obrzęku
• maksymalne odzyskanie zakresu ruchu w kolanie (ROM)
• szybki powrót do pełnego obciążania kończyny – oczywiście w granicach komfortu pacjenta

Ważnym elementem usprawniania jest odpowiednie wzmacnianie kluczowych stabilizatorów stawu kolanowego w szczególności mięśnia czworogłowego uda. W zależności od poziomu zaangażowania pacjenta osiągnięcie odpowiedniego balansu mięsniowego predysponującego do powrotu do aktywności fizycznej takiej jak skakanie czy bieganie trwa około 12 tygodni rehabilitacji i wiąże się z wykonaniem biomechanicznej oceny funkcjonalnej.

W przypadku pacjentów wymagających bardziej skomplikowanych zabiegów takich jak szycie czy rekonstrukcja, proces usprawniania również ulega zmianie. W tego rodzaju przypadkach w zależności od rozległości procedury czy zastosowanego zespolenia zmianie ulegają przede wszystkim:

• możliwości obciążania kończyny
• czas odzyskania pełnego zakresu ruchomości
• potencjalne zalecenie ortezy

Bez względu na rozległość zabiegu w przypadku pacjentów po artroskopowej naprawie łąkotki czas w którym najczęściej poruszają się przy asekuracji kul częściowo obciążając kończynę mieści się między 4 a 6 tygodniem rehabilitacji. Zmianie ulega również czas w którym pacjenci odzyskują pełen zakres ruchomości operowanego stawu- średnio o 2 tygodnie dłużej niż po zabiegu meniscektomii. Gdy mamy do czynienia z większym uszkodzeniem – czyli pęknięciem o długości ponad 3 cm – rehabilitacja wymaga więcej ostrożności. W takich przypadkach pacjent nosi specjalną ortezę blokującą staw kolanowy, która chroni przed nadmiernym ruchem. Dozwolone jest tylko częściowe obciążanie kończyny, a zakres ruchu zgięcia w kolanie jest ograniczony nawet do 6 tygodni.

Powrót do treningów sportowych jest możliwy wtedy, gdy siła mięśnia czworogłowego uda w operowanej nodze osiąga co najmniej 80% siły nogi zdrowej niezależnie od zastosowanego leczenia. Z kolei udział w zawodach sportowych jest zalecany dopiero wtedy, gdy siła tego mięśnia w operowanej nodze wynosi co najmniej 90% w porównaniu do zdrowej nogi.

Ćwiczenia Rehabilitacyjne

Ćwiczenia rehabilitacyjne odgrywają kluczową rolę w procesie powrotu do zdrowia po uszkodzeniu łąkotki. Program rehabilitacyjny powinien obejmować różne rodzaje ćwiczeń: wzmacniające, stabilizacyjne oraz rozciągające. Każdy rodzaj ćwiczeń powinien być dokładnie dostosowany do etapu rehabilitacji i możliwości pacjenta.

• Ćwiczenia wzmacniające: mają na celu odbudowę siły mięśniowej wokół stawu kolanowego. Przykłady to przysiady, wykroki oraz unoszenie nóg na boki.
• Ćwiczenia stabilizacyjne: te ćwiczenia pomagają poprawić kontrolę nad stawem kolanowym, co jest szczególnie ważne podczas ruchów dynamicznych. Może to obejmować ćwiczenia na jednej nodze oraz używanie piłki gimnastycznej.
• Ćwiczenia rozciągające: pomagają zachować i zwiększyć zakres ruchów w stawie kolanowym. Pod tym pojęciem kryją się nie tylko ćwiczenia poprawiające elastyczność mięśni ale również ćwiczenia zakresu ruchu.

Wszystkie te ćwiczenia powinny być wprowadzane stopniowo, aby uniknąć przeciążenia i umożliwić tkankom odpowiednie tempo regeneracji.

Bibliografia:

1. Markes AR, Hodax JD, Ma CB. Meniscus Form and Function. Clin Sports Med. 2020 Jan;39(1):1-12.
2. Mordecai SC, Al-Hadithy N, Ware HE, Gupte CM. Treatment of meniscal tears: An evidence based approach. World J Orthop. 2014 Jul 18;5(3):233-41.
3. Kopf S, Beaufils P, Hirschmann MT, Rotigliano N, Ollivier M, Pereira H, Verdonk R, Darabos N, Ntagiopoulos P, Dejour D, Seil R, Becker R. Management of traumatic meniscus tears: the 2019 ESSKA meniscus consensus. Knee Surg Sports Traumatol Arthrosc. 2020 Apr;28(4):1177-1194.
4. Makris EA, Hadidi P, Athanasiou KA. The knee meniscus: structure-function, pathophysiology, current repair techniques, and prospects for regeneration. Biomaterials. 2011 Oct;32(30):7411-31.
5. Frizziero A, Ferrari R, Giannotti E, Ferroni C, Poli P, Masiero S. The meniscus tear. State of the art of rehabilitation protocols related to surgical procedures. Muscles Ligaments Tendons J. 2013 Jan 21;2(4):295-301.
6. Drosos GI, Pozo JL. The causes and mechanisms of meniscal injuries in the sporting and non-sporting environment in an unselected population. Knee. 2004 Apr;11(2):143-9.
7. Maffulli, N., Longo, U. G., Campi, S., & Denaro, V. (2010). Meniscal tears. Open Access Journal of Sports Medicine, 1, 45–54.
8. Raj MA, Bubnis MA. Knee Meniscal Tears. [Updated 2023 Jul 17]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 Jan
9. Bhan K. Meniscal Tears: Current Understanding, Diagnosis, and Management. Cureus. 2020 Jun 13;12(6):e8590.
10. Sherman SL, DiPaolo ZJ, Ray TE, Sachs BM, Oladeji LO. Meniscus Injuries: A Review of Rehabilitation and Return to Play. Clin Sports Med. 2020 Jan;39(1):165-183.